Zam Hesaplama
Zam, bir tutarın belirli bir yüzde oranında artırılmasıdır. Maaş görüşmelerinde, kira yenilemelerinde ve fiyat güncellemelerinde en sık sorulan iki soru vardır: "%X zam gelirse yeni tutar ne olur?" ve "eski tutardan yeni tutara yüzde kaç zam yapılmış?"
Bu araç iki soruyu da yanıtlar: birinci modda mevcut tutara zam oranını uygulayıp zam farkını ve zamlı tutarı hesaplar; ikinci modda eski ve yeni tutarı karşılaştırıp uygulanan zam oranını bulur. Maaş zammının enflasyon karşısındaki durumunu değerlendirmek için de kullanabilirsiniz.
Türkiye'de Zam Dönemleri ve Kuralları
Zam oranları her yıl yeniden belirlendiği için burada oran değil, zammın hangi dönemde ve hangi kurala göre uygulandığı özetlenir. Oranı siz girersiniz; aşağıdaki çerçeve hangi tutarı hangi dönemle karşılaştırmanız gerektiğini gösterir.
- Memur ve memur emeklisi zammı
- Ocak ve Temmuz
- Toplu sözleşmeyle belirlenen oran altışar aylık dönemlerde uygulanır; ilk yarı zammı Ocak, ikinci yarı zammı Temmuz maaşına yansır
- Enflasyon farkı
- 6 aylık TÜFE − sözleşme oranı
- Altı aylık gerçekleşen enflasyon, sözleşmedeki zam oranını aşarsa aradaki fark zamma eklenir; enflasyon daha düşük kalırsa geri alınmaz
- Asgari ücret güncellemesi
- Yılda bir (Ocak)
- Asgari Ücret Tespit Komisyonu Aralık ayında toplanır, yeni tutar 1 Ocak'ta yürürlüğe girer; yüksek enflasyon dönemlerinde yıl ortasında ara zam yapıldığı da olmuştur
- Konut kira artış tavanı
- 12 aylık TÜFE ortalaması
- Türk Borçlar Kanunu md. 344 uyarınca yenilenen kira bedeli, bir önceki kira yılının on iki aylık TÜFE ortalamasını geçemez
- Sitedeki örneklerde esas alınan asgari ücret
- 26.005,50 ₺ brüt
- Net karşılığı 22.104,67 ₺; maaş ve zam hesaplarında bu tutar referans alınır
Formül
Zam Farkı = Tutar × Zam Oranı / 100 Zamlı Tutar = Tutar × (1 + Zam Oranı / 100) Zam Oranı = ((Yeni − Eski) / Eski) × 100
Zam oranını bulurken payda ESKİ tutardır; farkı yeni tutara bölmek yaygın bir hatadır. 25.000'den 30.000'e zam %20'dir (5.000/25.000), %16,7 (5.000/30.000) değil.
Nasıl Hesaplanır?
- Hesaplama türünü seçin: tutara zam uygulamak mı, zam oranını bulmak mı?
- Zam uygulama modunda mevcut tutarı ve zam oranını girin.
- Oran bulma modunda eski ve yeni tutarı girin.
- Sonuç bölümünde zam farkını, zamlı tutarı veya uygulanan zam oranını görün.
- Aylık tutarlarda yıllık fark satırıyla zammın 12 aylık etkisini değerlendirin.
Örnek Hesaplamalar
Maaşa %25 zam
30.000 ₺ maaşa %25 zam gelirse fark 7.500,00 ₺, zamlı maaş 37.500,00 ₺ olur. Yıllık kazanç farkı 7.500 × 12 = 90.000 ₺'dir.
Zamlı tutar: 37.500,00 ₺ · Zam farkı (%25): 7.500,00 ₺ · Mevcut tutar: 30.000,00 ₺
Maaş zam oranını bulma
Maaş 25.000 ₺'den 30.000 ₺'ye çıktıysa zam farkı 5.000,00 ₺ ve zam oranı %20,00 olur.
Zam oranı: +%20,00 · Zam farkı: 5.000,00 ₺ · Eski tutar: 25.000,00 ₺
Kira zammı
15.000 ₺ kiraya %25 yasal sınırdan zam yapılırsa fark 3.750 ₺, yeni kira 18.750 ₺ olur. Yıllık ek ödeme 3.750 × 12 = 45.000 ₺'dir.
Zamlı tutar: 18.750,00 ₺ · Zam farkı (%25): 3.750,00 ₺ · Mevcut tutar: 15.000,00 ₺