Tapu Harcı Hesaplama
Tapu harcı, gayrimenkul alım-satımında tapu müdürlüğünde devir yapılırken ödenen bir işlem vergisidir. 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı tarifeye göre harç, satış bedeli üzerinden alıcıdan ve satıcıdan AYRI AYRI binde 20 olarak alınır; yani devirden doğan toplam harç yükü satış bedelinin binde 40'ı (%4) kadardır. Buna bir de tapu müdürlüğünün tahsil ettiği döner sermaye hizmet bedeli eklenir.
Bu araç satış bedelini, harcı kimin üstlendiğini ve döner sermaye tutarını alarak alıcı harcını, satıcı harcını, toplam harcı ve her iki tarafın cebinden çıkacak toplam tutarı ayrı ayrı hesaplar. Uygulamada harcın tamamını çoğu zaman alıcı ödediği için üç senaryoyu (alıcı öder, satıcı öder, her taraf kendi harcını öder) yan yana gösterir; oran alanını değiştirerek geçici oran indirimlerini de hesaplayabilirsiniz.
Tapu Harcı Oranı ve Masraf Kalemleri
Tapu harcı oranı 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (4) sayılı tarifede belirlenmiştir. Oran satış bedelinin yüzdesi olarak değil binde olarak yazılır ve alıcı ile satıcıdan ayrı ayrı alınır — 'tapu harcı %2 mi %4 mü?' karışıklığının kaynağı budur: taraf başına %2, işlem başına %4.
- Tapu harcı — alıcı payı
- Binde 20
- Satış bedeli üzerinden alıcıdan alınır; %2'ye karşılık gelir
- Tapu harcı — satıcı payı
- Binde 20
- Aynı tarife uyarınca satıcıdan da ayrıca alınır; taraflar aralarında kimin ödeyeceğini kararlaştırabilir
- İşlem başına toplam harç
- Binde 40 (%4)
- Alıcı ve satıcı paylarının toplamı; devirden doğan toplam harç yükü
- Harca esas asgari değer
- Emlak vergisi değeri
- Beyan edilen satış bedeli, taşınmazın belediyedeki emlak vergisi değerinden düşük olamaz
- Döner sermaye hizmet bedeli
- Yıllık tarifeyle belirlenir
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü her yıl yeniden belirler ve işlem türüne göre değişir; araçta kendi işleminize bildirilen tutarı girin
- Oranı değiştirme yetkisi
- Cumhurbaşkanı kararı
- Harç oranı geçmişte konut satışlarını canlandırmak için geçici sürelerle binde 15'e indirildi; işlem tarihinde yürürlükteki oranı doğrulayın
Formül
Harca Esas Değer = en büyüğü(Satış Bedeli; Emlak Vergisi Değeri) Alıcı Harcı = Harca Esas Değer × 20 / 1000 Satıcı Harcı = Harca Esas Değer × 20 / 1000 Toplam Harç = Alıcı Harcı + Satıcı Harcı = Harca Esas Değer × 40 / 1000 Toplam Tapu Masrafı = Toplam Harç + Döner Sermaye Hizmet Bedeli
En yaygın hata, binde 20'yi işlemin tamamı için tek bir harç sanmaktır. Harç alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı doğar: 3.000.000 ₺'lik bir satışta harç 60.000 ₺ değil, 60.000 ₺ + 60.000 ₺ = 120.000 ₺'dir. Uygulamada bu tutarın tamamı çoğu zaman alıcıya bırakılır, ama bu kanuni bir zorunluluk değil pazarlık konusudur.
Nasıl Hesaplanır?
- Tapuda beyan edilecek satış bedelini Türk lirası olarak girin.
- Harcı kimin ödeyeceğini seçin: her taraf kendi harcını mı ödüyor, yoksa tamamını taraflardan biri mi üstleniyor?
- Tapu harcı oranını kontrol edin; kanuni oran taraf başına binde 20'dir, geçici bir indirim varsa buradan değiştirin.
- Tapu randevunuzda bildirilen döner sermaye hizmet bedelini yazın; bilmiyorsanız varsayılan yaklaşık tutarla devam edin.
- Emlak vergisi değerini biliyorsanız girin; satış bedelinden yüksekse harç otomatik olarak o değer üzerinden hesaplanır.
- Sonuçta alıcı harcını, satıcı harcını, toplam harcı ve üç ödeme senaryosunun karşılaştırma tablosunu inceleyin.
Örnek Hesaplamalar
3.000.000 ₺'lik konut satışı — her taraf kendi harcını öder
3.000.000,00 ₺ satış bedeli üzerinden alıcı ve satıcı ayrı ayrı 3.000.000,00 × 20 / 1000 = 60.000,00 ₺ harç öder; toplam harç 120.000,00 ₺ olur. Döner sermaye 1.500,00 ₺ alıcıya yazıldığında alıcının toplam ödemesi 61.500,00 ₺, satıcının ödemesi 60.000,00 ₺ ve toplam tapu masrafı 121.500,00 ₺'dir.
Alıcının toplam ödemesi: 61.500,00 ₺ · Satıcının toplam ödemesi: 60.000,00 ₺ · Alıcı harcı (binde 20): 60.000,00 ₺
2.000.000 ₺'lik satışta harcın tamamını alıcı üstleniyor
2.000.000,00 ₺'lik satışta taraf başına harç 40.000,00 ₺, toplam harç 80.000,00 ₺'dir. Pazarlıkta harcın tamamı alıcıya bırakıldığında alıcı 80.000,00 ₺ harç ve 1.500,00 ₺ döner sermaye ile toplam 81.500,00 ₺ öder; satıcının ödemesi 0,00 ₺ olur. Toplam harç yükü değişmez, yalnızca kimin cebinden çıktığı değişir.
Alıcının toplam ödemesi: 81.500,00 ₺ · Satıcının toplam ödemesi: 0,00 ₺ · Alıcı harcı (binde 20): 40.000,00 ₺
Satış bedeli emlak vergisi değerinin altında kalırsa
Satış bedeli 1.200.000,00 ₺ beyan edilse de taşınmazın emlak vergisi değeri 1.500.000,00 ₺ olduğu için harç, kanun gereği 1.500.000,00 ₺ üzerinden hesaplanır: taraf başına 30.000,00 ₺, toplam 60.000,00 ₺. Alıcı döner sermaye dahil 31.500,00 ₺, satıcı 30.000,00 ₺ öder. Emlak vergisi değerinin altında beyan tapuda kabul edilmediği için harcı düşük bedel yazarak azaltmak mümkün değildir.
Alıcının toplam ödemesi: 31.500,00 ₺ · Satıcının toplam ödemesi: 30.000,00 ₺ · Alıcı harcı (binde 20): 30.000,00 ₺