İhbar Tazminatı Hesaplama
İhbar tazminatı, belirsiz süreli bir iş sözleşmesini bildirim süresine uymadan sona erdiren tarafın karşı tarafa ödediği tutardır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesi, feshin önceden bildirilmesini zorunlu tutar ve bildirim süresini kıdeme göre kademelendirir: işi altı aydan az sürmüş işçide iki hafta, altı aydan bir buçuk yıla kadar dört hafta, bir buçuk yıldan üç yıla kadar altı hafta, üç yıldan fazla sürmüş işçide sekiz hafta. Aynı madde, bildirim şartına uymayan tarafın bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorunda olduğunu söyler; işveren dilerse bu ücreti peşin ödeyip sözleşmeyi hemen feshedebilir.
Bu araç kıdeminizden kanuni ihbar sürenizi bulur, süreyi giydirilmiş günlük ücretinizle çarparak brüt tazminatı hesaplar ve kesintileri düşerek elinize geçecek net tutarı verir. Kıdem tazminatından iki temel farkı burada görürsünüz: ihbar tazminatının bir tavanı yoktur, yani ücretiniz ne kadar yüksekse tazminat da o kadar büyür; buna karşılık kıdem tazminatının aksine gelir vergisine tabidir ve vergi, yıl içinde biriken kümülatif matrahınıza eklenerek dilimlenir. Bir yıllık kıdem şartı da aranmaz: iki ay çalışmış bir işçi kıdem tazminatı alamaz ama iki haftalık ihbar tazminatına hak kazanabilir.
İhbar Süreleri ve Kesinti Oranları
İhbar süreleri kanunla sabittir ve yıllara göre değişmez; değişen tek şey, tazminata uygulanan gelir vergisi tarifesidir. Aşağıdaki değerler bu aracın hesabında birebir kullanılır ve mevzuatın kendi metninden doğrulanmıştır.
- İhbar süresi — kıdem 6 aydan az
- 2 hafta
- İş Kanunu m.17/a; 14 günlük giydirilmiş ücret tutarında tazminat
- İhbar süresi — kıdem 6 ay ile 1,5 yıl arası
- 4 hafta
- İş Kanunu m.17/b; 28 günlük giydirilmiş ücret tutarında tazminat
- İhbar süresi — kıdem 1,5 yıl ile 3 yıl arası
- 6 hafta
- İş Kanunu m.17/c; 42 günlük giydirilmiş ücret tutarında tazminat
- İhbar süresi — kıdem 3 yıldan fazla
- 8 hafta
- İş Kanunu m.17/d; 56 günlük giydirilmiş ücret tutarında tazminat, en üst kademedir
- Sürelerin niteliği
- Asgari
- İş Kanunu m.17: bu süreler asgari olup sözleşmeler ile artırılabilir; işçi aleyhine azaltılamaz
- Üst sınır (tavan)
- Yoktur
- Kıdem tazminatındaki gibi bir tavan uygulanmaz; tazminat giydirilmiş ücretle doğru orantılı büyür
- Gelir vergisi
- %15 – %40
- 2026 ücret tarifesi, kümülatif matraha göre: 190.000 ₺'ye kadar %15, 400.000 ₺'ye kadar %20, 1.500.000 ₺'ye kadar %27, 5.300.000 ₺'ye kadar %35, üzeri %40
- Damga vergisi
- Binde 7,59
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu (1) sayılı tablo IV/1-b; tazminatın tamamı üzerinden alınır
- SGK ve işsizlik primi
- Kesilmez
- 5510 sayılı Kanun md. 80/1-b, ihbar tazminatını açıkça prime esas kazanç dışında bırakır
- Zamanaşımı
- 5 yıl
- İş Kanunu Ek Madde 3/b: bildirim şartına uyulmaksızın fesihten kaynaklanan tazminatın zamanaşımı beş yıldır
İhbar tazminatı formülü
İhbar Süresi = Kıdeme göre 2 / 4 / 6 / 8 hafta (İş Kanunu m.17) Günlük Giydirilmiş Ücret = Aylık Brüt Ücret / 30 + Yıllık Yan Haklar / 365 Brüt İhbar Tazminatı = Günlük Giydirilmiş Ücret × İhbar Süresi (hafta) × 7 Gelir Vergisi = Kümülatif matrahın üzerine binen tutarın dilim vergisi (%15–%40) Damga Vergisi = Brüt Tazminat × 7,59 / 1000 Net İhbar Tazminatı = Brüt Tazminat − Gelir Vergisi − Damga Vergisi
Kıdem tazminatı formülünden üç noktada ayrılır: burada tavan yoktur, bölen 30 gün değil hafta × 7 gündür ve brüt tutardan gelir vergisi de kesilir. Gelir vergisi tek başına değil kümülatif matrah üzerinden hesaplandığı için, aynı tazminat yılın başında %15, sonunda %27 veya %35 dilimine denk gelebilir; bu yüzden bordronuzdaki kümülatif matrahı girmek sonucun doğruluğu için belirleyicidir.
Nasıl Hesaplanır?
- Bordronuzdaki aylık çıplak brüt ücretinizi girin; net maaşınızı değil, kesinti yapılmamış brüt tutarı yazın.
- Yol, yemek, ikramiye, giyim ve yakacak gibi düzenli yan haklarınızın bir yıllık toplamını yazın; yoksa 0 bırakın.
- İşe giriş ve işten çıkış tarihlerinizi seçin. Araç kıdeminizi hesaplar, İş Kanunu m.17'ye göre 2, 4, 6 veya 8 haftalık kademenizi bulur ve fesih yılının vergi tarifesini uygular.
- İş sözleşmenizde kanuni süreden daha uzun bir ihbar süresi kararlaştırıldıysa süreyi hafta olarak elle girin; boş bırakırsanız kanuni süre kullanılır.
- Bordronuzdaki kümülatif gelir vergisi matrahını yazın. Bu alan boş kalırsa vergi ilk dilimden hesaplanır ve gerçekte ödeyeceğinizden düşük çıkar.
- Sonuçta net tazminatınızı, brüt tutarı, dilim dilim gelir vergisini ve damga vergisini görün; kademe grafiğinde bir üst kademeye geçmenin ne kadar fark yarattığını inceleyin.
Örnek Hesaplamalar
Orta kademe: 2 yıl 3 ay 29 gün kıdem, 6 haftalık ihbar
01.06.2024 tarihinde işe giren ve 30.09.2026 tarihinde çıkarılan bir işçinin kıdemi 2 yıl 3 ay 29 gündür; bu süre 1,5 yıl ile 3 yıl arasındaki kademeye düştüğü için ihbar süresi 6 hafta, yani 42 gündür. Günlük giydirilmiş ücreti 2.000,00 ₺ olduğundan brüt ihbar tazminatı 84.000,00 ₺ olur. Kümülatif matrah girilmediği için vergi ilk dilimden hesaplanır: 84.000,00 ₺ tutarın tamamı %15 dilimine girer ve 12.600,00 ₺ gelir vergisi, 637,56 ₺ damga vergisi kesilir. Net ödenecek tutar 70.762,44 ₺, toplam kesinti oranı ise %15,8'dir.
Net ihbar tazminatı: 70.762,44 ₺ · Brüt ihbar tazminatı: 84.000,00 ₺ · İhbar süresi: 6 hafta
Kümülatif matrahın etkisi: aynı tazminat, yılın sonunda
Yukarıdaki işçi yıl boyunca çalıştığı için fesih ayına kadar 150.000,00 ₺ kümülatif gelir vergisi matrahı biriktirmişse, aynı 84.000,00 ₺ brüt tazminat bu kez iki dilime bölünür: tutarın ilk 40.000,00 ₺'si hâlâ %15 diliminde kalıp 6.000,00 ₺ vergi doğurur, üst dilime taşan 44.000,00 ₺ ise %20'den vergilenip 8.800,00 ₺ ekler; gelir vergisi toplamı 14.800,00 ₺ olur. Damga vergisi yine 637,56 ₺'dir ve net tutar 68.562,44 ₺'ye iner. Brüt tazminat kuruşu kuruşuna aynı olduğu hâlde elde kalan tutarın azalmasının tek sebebi, ödemenin yılın hangi noktasında yapıldığıdır.
Net ihbar tazminatı: 68.562,44 ₺ · Brüt ihbar tazminatı: 84.000,00 ₺ · İhbar süresi: 6 hafta
Yan haklarla giydirilmiş ücret ve 8 haftalık en üst kademe
Çıplak brüt ücreti 45.000,00 ₺ olan ve yılda 24.000,00 ₺ yol, yemek ve ikramiye alan bir işçinin günlük giydirilmiş ücreti 1.565,75 ₺ olur. 6 yıl 2 aylık kıdem 3 yılı aştığı için ihbar süresi en üst kademe olan 8 hafta, yani 56 gündür ve brüt tazminat 87.682,19 ₺ çıkar. Kümülatif matrahı 300.000,00 ₺ olduğundan tutarın tamamı %20 dilimine girer: 17.536,44 ₺ gelir vergisi ve 665,51 ₺ damga vergisi kesilir, net 69.480,24 ₺ ödenir. Yan haklar yazılmasaydı hesap yalnızca çıplak ücret üzerinden yapılır ve yıllık 24.000,00 ₺'lik yol, yemek ve ikramiyenin sekiz haftaya düşen karşılığı tazminata hiç yansımazdı.
Net ihbar tazminatı: 69.480,24 ₺ · Brüt ihbar tazminatı: 87.682,19 ₺ · İhbar süresi: 8 hafta