Ağırlıklı Ortalama Hesaplama

İstatistikSon güncelleme: 17 Ağustos 2026

Ağırlıklı ortalama, her değerin sonuca eşit değil, kendi ağırlığı (önemi) oranında katkı verdiği ortalama türüdür. Vize-final notu (vize %40, final %60), kredili ders ortalaması ve endeks hesaplamaları gibi durumlarda basit aritmetik ortalama yanlış sonuç verir; doğru yöntem her değeri ağırlığıyla çarpıp ağırlıklar toplamına bölmektir.

Bu araca değerleri ve karşılık gelen ağırlıkları ayrı kutulara aynı sırayla girmeniz yeterli: ağırlıklı ortalama, ağırlık toplamı ve karşılaştırma için basit ortalama anında hesaplanır; her değerin katkısını gösteren tablo ve ağırlık dağılımı grafiği de üretilir. Ders geçme notunu hesaplayan öğrenciler ve kredi ağırlıklı ortalama çıkaran herkes için tasarlanmıştır.

Notlar, fiyatlar veya puanlar — virgül, boşluk ya da satırla ayırın.
Her değerin ağırlığı, değerlerle aynı sırada. Yüzde (40, 60) veya kredi (3, 4) olabilir; toplamın 100 olması gerekmez.

Formül

Ağırlıklı Ortalama = (w₁·x₁ + w₂·x₂ + … + wₙ·xₙ) / (w₁ + w₂ + … + wₙ)
Örnek (vize %40, final %60): Not = (Vize × 0,40) + (Final × 0,60)

Yaygın hata, ağırlıkları çarpıp toplamayı ağırlık toplamına bölmeyi unutmaktır. Ağırlıklar yüzde olarak toplam 100 ediyorsa bölme sonucu değiştirmez; ama kredi gibi 100 etmeyen ağırlıklarda bölme atlanırsa sonuç tamamen yanlış çıkar.

Nasıl Hesaplanır?

  1. Değerleri (not, fiyat, puan) ilk kutuya sırayla girin.
  2. Her değerin ağırlığını ikinci kutuya aynı sırayla girin — iki listenin eleman sayısı eşit olmalıdır.
  3. Ağırlıklar yüzde (40, 60) veya kredi (3, 4, 2) olabilir; toplamın 100 olması gerekmez.
  4. Sonuç bölümünde ağırlıklı ortalamayı, katkı tablosunu ve ağırlık dağılımı grafiğini inceleyin.

Örnek Hesaplamalar

Vize-final ders notu (%40 – %60)

Vizeden 70, finalden 85 alan bir öğrencinin ders notu: (70×40 + 85×60) / 100 = (2.800 + 5.100) / 100 = 79. Basit ortalama 77,5 olurdu; final daha ağır bastığı için sonuç yükselir.

Ağırlıklı ortalama: 79,00 · Ağırlık toplamı (Σw): 100 · Ağırlıklı toplam (Σw·x): 7.900

Kredili ders ortalaması

4 kredilik dersten 80, 3 kredilik dersten 65, 2 kredilik dersten 90 alan öğrencinin ağırlıklı ortalaması (320 + 195 + 180) / 9 = 695 / 9 ≈ 77,22'dir. Basit ortalama 78,33 olurdu.

Ağırlıklı ortalama: 77,22 · Ağırlık toplamı (Σw): 9,00 · Ağırlıklı toplam (Σw·x): 695

Toplamı 100 olmayan ağırlıklar

100 değeri 1 ağırlıkla, 50 değeri 3 ağırlıkla girildiğinde sonuç (100×1 + 50×3) / 4 = 250 / 4 = 62,5 olur. Ağırlığı büyük olan 50, ortalamayı kendine çeker.

Ağırlıklı ortalama: 62,50 · Ağırlık toplamı (Σw): 4,00 · Ağırlıklı toplam (Σw·x): 250

Sıkça Sorulan Sorular

Vize %40, final %60 ise ders notu nasıl hesaplanır?
Vize notu 0,40 ile, final notu 0,60 ile çarpılıp toplanır. Örneğin vize 70 ve final 85 ise not 70×0,40 + 85×0,60 = 28 + 51 = 79 olur. Bu araçta değerlere 70, 85 ve ağırlıklara 40, 60 yazmanız yeterlidir.
Ağırlıkların toplamı 100 olmak zorunda mı?
Hayır. Formül ağırlıklı toplamı ağırlıkların toplamına böldüğü için ağırlıklar kredi (3, 4, 2) veya herhangi bir ölçekte olabilir. Önemli olan ağırlıkların birbirine oranıdır; 40-60 ile 2-3 aynı sonucu verir.
Ağırlıklı ortalama ile basit ortalama arasındaki fark nedir?
Basit ortalamada her değer eşit sayılır; ağırlıklı ortalamada her değer önemi oranında katkı verir. Ağırlığı yüksek değerler sonucu kendine çeker: vize 70, final 85 örneğinde basit ortalama 77,5 iken %40-%60 ağırlıkla sonuç 79'a çıkar.
Değer sayısı ile ağırlık sayısı neden eşit olmalı?
Her değerin formülde kendi ağırlığıyla çarpılması gerekir; eşleşmeyen bir değer veya ağırlık hesaplamayı tanımsız bırakır. İki kutuya girilen eleman sayıları farklıysa araç hesap yapmaz ve uyarı gösterir — listeleri aynı sırayla ve eksiksiz girin.
Ağırlık 0 olabilir mi?
Evet, tek tek ağırlıklar 0 olabilir; 0 ağırlıklı değer sonuca hiç katkı vermez. Ancak tüm ağırlıklar 0 olamaz, çünkü formülün paydası (ağırlık toplamı) sıfır olur ve ortalama tanımsız kalır. Negatif ağırlık ise anlamlı değildir ve kabul edilmez.
Ağırlıklı ortalama nerelerde kullanılır?
Ders geçme notu (vize-final), dönem ve genel not ortalaması (kredi ağırlıklı), TÜFE gibi fiyat endeksleri, portföy getirisi ve anket puanlaması en yaygın kullanım alanlarıdır. Değerlerin öneminin eşit olmadığı her durumda doğru ortalama budur.