Çocuk Boy-Kilo Persentil Hesaplama

Sağlık & YaşamSon güncelleme: 14 Eylül 2026

Persentil, çocuğunuzun boyunu ya da kilosunu aynı yaş ve cinsiyetteki 100 çocuk arasında nereye yerleştiğini gösteren sıralama ölçüsüdür. 40. persentilde olan bir çocuk, yaşıtı 100 çocuktan yaklaşık 40'ından daha uzundur (ya da daha ağırdır); 60'ı ondan daha uzundur. Bu bir not değildir: yüksek persentil "daha sağlıklı", düşük persentil "sorunlu" anlamına gelmez. Sağlıklı çocuklar 3. persentilden 97. persentile kadar tüm bantlara dağılır ve çoğu çocuk yıllar boyunca kendi bandında ilerler.

Bu araç, Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) Çocuk Büyüme Standartları'nı kullanır ve 0–60 ay (0–5 yaş) aralığını kapsar. Yaş (tamamlanmış ay), cinsiyet, boy ve kilo girdiğinizde üç göstergeyi birden hesaplar: yaşa göre boy, yaşa göre kilo ve yaşa göre beden kütle indeksi (BKİ). Her gösterge için hem persentili hem de z skorunu verir; ayrıca çocuğunuzun ölçümünü aynı yaştaki 3., 15., 50., 85. ve 97. persentil değerleriyle yan yana gösterir. Hesaplama, DSÖ'nün yayımladığı L-M-S parametrelerinin üzerinde birebir yapılır — sayfada hangi rakamların kullanıldığı da görünür.

DSÖ eğrileri kız ve erkek çocuklar için ayrıdır; doğru eğri seçilmezse persentil yanlış çıkar.
ay
Tamamlanmış ay sayısı (0–60 ay). 1 yaş = 12 ay, 2 yaş = 24 ay, 5 yaş = 60 ay.
cm
0–23 ay için sırtüstü yatarak ölçülen uzunluk, 24 ay ve sonrası için ayakta ölçülen boy.
kg
Bebeklerde çıplak, büyük çocuklarda ince kıyafetle tartılan ağırlık.

Hesaplamada Kullanılan DSÖ Parametreleri

Bu araç hiçbir katsayıyı türetmez; aşağıdaki DSÖ tablolarının L, M ve S sütunlarını doğrudan kullanır. Her yaş ayı için ayrı bir L-M-S üçlüsü vardır ve sonuç ekranındaki adım adım çözümde çocuğunuzun yaşına ait üçlü açıkça yazılır.

Standart seti
DSÖ Çocuk Büyüme Standartları (2006)
Altı ülkede anne sütüyle beslenen, sağlıklı koşullardaki çocuklarla yürütülen Çok Merkezli Büyüme Referansı Çalışması'na (MGRS) dayanır; "çocuklar nasıl büyümeli" sorusunun cevabı olarak tasarlanmıştır.
Kapsanan yaş aralığı
0 – 60 ay (0–5 yaş)
Aylık tablolar; tamamlanmış ay sayısı esas alınır, ara günler için değer üretilmez.
Yaşa göre boy tablosu
L = 1 (her yaşta), M ve S aya göre
0–23 ay yatarak uzunluk, 24–60 ay ayakta boy tablosu. L = 1 olduğu için bu göstergede dağılım normaldir.
Yaşa göre kilo tablosu
L, M, S aya göre değişir
Doğumda erkeklerde ortanca 3,3464 kg ve L = 0,3487; 60. ayda ortanca 18,3366 kg ve L = −0,1506. L'nin işaret değiştirmesi dağılımın çarpıklığının yaşla değiştiğini gösterir.
Yaşa göre BKİ tablosu
L, M, S aya göre değişir
0–23 ay uzunluk, 24–60 ay boy üzerinden hesaplanan BKİ tablosu.
DSÖ sınıflandırma eşikleri (0–5 yaş)
−3 SD / −2 SD / +1 SD / +2 SD / +3 SD
Yaşa göre boy: −2 SD altı bodurluk, −3 SD altı ağır bodurluk, +3 SD üstü çok uzun. Yaşa göre kilo: −2 SD altı düşük kilo, −3 SD altı ağır düşük kilo; üst uç için DSÖ yaşa göre BKİ'ye yönlendirir. Yaşa göre BKİ: −2 SD altı zayıflık, −3 SD altı ağır zayıflık, +1 SD üzeri fazla kilo riski, +2 SD üzeri fazla kilolu, +3 SD üzeri obez.

2006'da yayımlanan DSÖ Çocuk Büyüme Standartları; tablolar yayımlandığından bu yana değişmemiştir.Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü (WHO) — Child Growth Standards, yaşa göre boy/uzunluk, yaşa göre kilo ve yaşa göre BKİ z-skoru tabloları (L, M, S sütunları, who.int). Sınıflandırma eşikleri: WHO, Training Course on Child Growth Assessment — C: Interpreting Growth Indicators (2008), "Growth indicators" tablosu.

DSÖ LMS yöntemiyle persentil hesabı

z = [ (Ölçüm / M)^L − 1 ] / (L × S)        (L ≠ 0 ise)
z = ln(Ölçüm / M) / S                      (L = 0 ise)
Persentil = Φ(z) × 100
Persentile karşılık gelen ölçüm = M × [ 1 + L × S × z ]^(1/L)
BKİ = Kilo (kg) / Boy (m)²

L, M ve S; çocuğun yaşına ve cinsiyetine ait DSÖ parametreleridir. M o yaştaki ortanca (50. persentil) değerdir, S varyasyon katsayısıdır, L ise dağılımın çarpıklığını düzelten Box-Cox kuvvetidir. Yaşa göre boyda L her yaşta 1'dir, yani dağılım normaldir; kilo ve BKİ'de L 1'den farklıdır çünkü bu ölçümler sağa çarpıktır. Φ standart normal birikimli dağılım fonksiyonudur. DSÖ, kilo tabanlı göstergelerde dağılımı yalnızca −3 ile +3 SD arasında geçerli sayar; dışında standart sapmayı ±2 SD ile ±3 SD arasındaki mesafeye sabitleyip z'yi doğrusal uzatır.

Nasıl Hesaplanır?

  1. Çocuğunuzun cinsiyetini seçin: DSÖ eğrileri kız ve erkek çocuklar için tamamen ayrıdır.
  2. Yaşı tamamlanmış ay olarak girin. 18 aylık bir çocuk için 18, 3 yaşındaki bir çocuk için 36 yazın; 3 yaş 5 aylık bir çocuk 41 aydır.
  3. Boyu santimetre cinsinden girin. 2 yaşından küçükse sırtüstü yatarken ölçülen uzunluğu, 2 yaş ve üzeriyse ayakta ölçülen boyu kullanın.
  4. Kiloyu kilogram cinsinden girin; bebeklerde çıplak, büyük çocuklarda ince kıyafetle tartılan değeri yazın.
  5. Sonuçta üç persentili birlikte okuyun: boy, kilo ve BKİ. Kilo persentilini tek başına değil, boy persentiliyle birlikte değerlendirin — uzun bir çocuğun kilo persentilinin de yüksek olması beklenir.
  6. Tabloda çocuğunuzun ölçümünü aynı yaştaki 3., 15., 50., 85. ve 97. persentil değerleriyle karşılaştırın; z skoru sütunu ortancadan kaç standart sapma uzakta olduğunu gösterir.

Örnek Hesaplamalar

İki yaşında bir erkek çocuk — ortancaya yakın

24 aylık erkek çocuklarda DSÖ parametreleri boy için L = 1, M = 87,1161 cm, S = 0,03507'dir. 87,0 cm ölçüm z = −0,04 verir, yani 48,5. persentil — ortancanın kıl payı altında. Kilo için L = −0,0137, M = 12,1515 kg, S = 0,11426; 12,5 kg z = 0,25 ile 59,8. persentile denk gelir. BKİ 12,5 / 0,87² = 16,51 kg/m² olup z = 0,39 ile 65,1. persentildir. Üç gösterge de beklenen aralıkta; çocuğun boyu yaşıtlarının tam ortasında, kilosu boyuna göre hafifçe üstünde.

Yaşa göre boy persentili: 48,5. persentil · Yaşa göre kilo persentili: 59,8. persentil · Yaşa göre BKİ persentili: 65,1. persentil

Altı aylık bir kız bebek — alt orta bantta

6 aylık kız bebeklerde ortanca uzunluk 65,7311 cm'dir (L = 1, S = 0,03448). 65,0 cm ölçüm z = −0,32 ile 37,4. persentile karşılık gelir. Kiloda L = −0,0756, M = 7,297 kg, S = 0,12204; 6,8 kg z = −0,58 ile 28,1. persentildir. BKİ 6,8 / 0,65² = 16,09 kg/m², z = −0,55 ve 29,2. persentil. Üç değer de −2 SD sınırının epey üstünde: bebek ortancanın biraz altında ama tamamen normal bir bantta ilerliyor. Bu tabloda önemli olan, bebeğin sonraki aylarda da aynı bantta kalıp kalmadığıdır.

Yaşa göre boy persentili: 37,4. persentil · Yaşa göre kilo persentili: 28,1. persentil · Yaşa göre BKİ persentili: 29,2. persentil

Dört yaşında bir erkek çocuk — kilo üst uçta

48 aylık erkek çocuklarda ortanca boy 103,3273 cm'dir; 108,0 cm ölçüm z = 1,11 ile 86,7. persentildir — çocuk yaşıtlarına göre uzun. Kiloda M = 16,3489 kg (L = −0,1131, S = 0,12759); 21,0 kg z = 1,93 ile 97,3. persentile çıkar. BKİ 21,0 / 1,08² = 18,00 kg/m² olup z = 1,89 ile 97,1. persentildir. BKİ z skoru +1 SD'nin üstünde olduğu için DSÖ'nün 0–5 yaş sınıflamasında "fazla kilo riski" bandındadır; +2 SD sınırının hemen altında kaldığından "fazla kilolu" sayılmaz. Boy persentilinin de yüksek olması kilo persentilini bir miktar açıklar, ama BKİ persentili boyun etkisini zaten dışladığı için burada asıl okunması gereken göstergedir.

Yaşa göre boy persentili: 86,7. persentil · Yaşa göre kilo persentili: 97,3. persentil · Yaşa göre BKİ persentili: 97,1. persentil

Sıkça Sorulan Sorular

Persentil ne demek, 50. persentil "ideal" mi?
Persentil bir sıralama ölçüsüdür: 50. persentil, aynı yaş ve cinsiyetteki çocukların yarısının bu değerin altında, yarısının üstünde olduğu noktadır — yani ortancadır, hedef değil. Sağlıklı çocukların yaklaşık %94'ü 3. ile 97. persentil arasına dağılır ve bu bandın her yeri normaldir. 20. persentildeki bir çocuk 80. persentildeki bir çocuktan daha az sağlıklı değildir; genetik, doğum ağırlığı ve anne-baba boyu bu sıralamayı belirleyen doğal etkenlerdir. Hekimin baktığı şey persentilin yüksekliği değil, çocuğun kendi bandında istikrarlı ilerleyip ilerlemediğidir.
Persentil ile z skoru arasındaki fark nedir?
İkisi de aynı bilgiyi taşır, ölçeği farklıdır. z skoru, ölçümün o yaştaki ortancadan kaç standart sapma uzakta olduğunu söyler: z = 0 ortanca, z = −1 bir standart sapma altı demektir. Persentil ise bu uzaklığın yüzde kaçlık dilime denk geldiğidir: z = 0 → 50. persentil, z = −1 → yaklaşık 15,9. persentil, z = −2 → yaklaşık 2,3. persentil. DSÖ ve araştırmalar genellikle z skorunu kullanır, çünkü uçlarda persentiller birbirine sıkışır — 1. ile 0,1. persentil arasındaki fark persentil ölçeğinde küçük görünür ama z ölçeğinde büyüktür. Bu araç ikisini birlikte verir.
Çocuğumun kilo persentili boy persentilinden düşük, bu bir sorun mu?
Tek başına değil. Uzun bir çocuğun kilo persentilinin de yüksek olması beklenir; bu yüzden kilo persentilini boy persentilinden bağımsız okumak yanıltıcıdır. İki göstergeyi birlikte değerlendiren ölçü yaşa göre BKİ persentilidir — boyun etkisini zaten dışladığı için "çocuk boyuna göre zayıf mı, kilolu mu" sorusunun doğrudan cevabıdır. Araç BKİ persentilini de hesaplar. Boy ve kilo persentilleri arasında birkaç bantlık fark olağandır; aradaki makas hızla açılıyorsa ya da BKİ persentili −2 SD sınırının altına iniyorsa hekime danışın.
Bu araç neden yalnızca 5 yaşa kadar hesaplıyor?
Çünkü DSÖ'nün 0–5 yaş standardı ile 5–19 yaş referansı iki ayrı çalışmadır ve 5–19 yaş referansında yaşa göre kilo yalnızca 10 yaşa kadar tanımlıdır. DSÖ ergenlik dönemi için yaşa göre kilo göstergesini bilinçli olarak yayımlamaz: bu yaşlarda kilo tek başına, boyu uzamış bir çocuk ile kilo almış bir çocuğu birbirinden ayıramaz, doğru gösterge yaşa göre BKİ'dir. İki farklı çalışmanın tablolarını tek bir eğri gibi birleştirmek yerine, bu araç kapsamı 0–60 ayla sınırlı ve tek kaynaklı tutar.
Prematüre doğan bebeklerde persentil nasıl hesaplanır?
Düzeltilmiş yaşla. 37. gebelik haftasından önce doğan bir bebekte takvim yaşı, bebeğin biyolojik olgunluğunu olduğundan büyük gösterir; bu yüzden takvim yaşından erken doğulan süre düşülür. 32. haftada doğan ve takvim yaşı 6 ay olan bir bebeğin düzeltilmiş yaşı yaklaşık 4 aydır ve bu araca 4 girilmelidir. Düzeltme genellikle 2 yaşına kadar sürdürülür; ne zaman bırakılacağı bebeği izleyen hekimin kararıdır. Düzeltme yapılmazsa prematüre bebeklerin persentilleri sistematik olarak düşük çıkar ve gereksiz kaygıya yol açar.
DSÖ eğrileri Türkiye'deki çocuklar için uygun mu?
DSÖ Çocuk Büyüme Standartları altı ülkede (Brezilya, Gana, Hindistan, Norveç, Umman, ABD), anne sütüyle beslenen ve sağlıklı koşullarda büyüyen çocuklarla yürütülen bir çalışmaya dayanır; bulgusu, bu koşullar sağlandığında farklı ülkelerin çocuklarının benzer biçimde büyüdüğüdür. Bu nedenle standart, bir ülke ortalaması değil, "çocuklar nasıl büyümeli" sorusunun cevabı olarak kullanılır ve dünya genelinde yaygın biçimde benimsenmiştir. Türkiye'de bazı hekimler bunun yanında ulusal referans eğrilerini de kullanır; çocuğunuzun karnesindeki persentil bu araçtakinden farklıysa, hangi eğrinin kullanıldığını hekiminize sorun — aynı ölçüm farklı referansta farklı persentile denk gelebilir.
Ölçümü evde nasıl doğru alırım?
Boyda en sık yapılan hata yaşa uygun olmayan yöntemdir: 2 yaşından küçük çocuk sırtüstü yatarken (uzunluk), 2 yaş ve üzeri ayakta ölçülür. Aynı çocukta yatarak ölçüm ayakta ölçümden ortalama 0,7 cm uzun çıkar, bu yüzden DSÖ 24. ayda tablo değiştirir. Ayakta ölçümde topuklar, sırt ve baş arkası duvara değmeli, bakış yere paralel olmalı, ayakkabılar çıkarılmalıdır. Kiloda bebekler çıplak, büyük çocuklar ince kıyafetle tartılmalı ve mümkünse hep aynı tartı kullanılmalıdır. Ev tartıları küçük kilolarda sapabildiği için, bebeklerde en güvenilir ölçüm sağlık ocağındaki bebek tartısıdır.
Persentilin düşük olması ne zaman hekime başvurmayı gerektirir?
DSÖ, yaşa göre boyda −2 SD'nin altını bodurluk, yaşa göre kiloda −2 SD'nin altını düşük kilo, yaşa göre BKİ'de −2 SD'nin altını zayıflık ve +2 SD'nin üstünü fazla kilo olarak tanımlar; −2 SD yaklaşık 2,3. persentile denk gelir. Araç bu bölgelere düşen göstergelerde uyarı gösterir; yaşa göre boyun üst ucu (+2 ile +3 SD arası) DSÖ tablosunda normal sayıldığı için orada uyarı çıkmaz. Ancak sınırın üstünde kalmak tek başına güvence değildir: persentil bandının hızla düşmesi (örneğin birkaç ay içinde 75. persentilden 25. persentile inmek), kilo alamama, beslenme sorunları ya da boy ile kilo persentilleri arasındaki makasın açılması da değerlendirilmesi gereken durumlardır. Bu araç bir tarama aracı değil, bilgilendirme aracıdır; endişeniz varsa çocuk hekimine başvurun.