Yüzdelik Dilim Hesaplama

İstatistikSon güncelleme: 17 Ağustos 2026

Yüzdelik (persentil), bir veri setinde belirli bir orandaki değerin nerede olduğunu gösterir: örneğin 90. yüzdelik, verilerin %90'ının altında kaldığı değerdir. Tersinden bakıldığında bir puanın yüzdelik konumu, o puanın grubun yüzde kaçından yüksek olduğunu söyler — sınav sıralamalarında ve gelişim eğrilerinde en çok kullanılan ölçülerden biridir.

Bu araç iki yönde çalışır: verinizden istediğiniz p yüzdeliğine karşılık gelen değeri hesaplar (Excel PERCENTILE.INC ile uyumlu) ya da girdiğiniz bir değerin veri içindeki yüzdelik konumunu bulur. Sınav sonucunu sınıfla karşılaştıran öğrenciler, persentil raporlayan araştırmacılar ve ölçüm değerlendiren herkes için uygundur.

Türkçe ondalık virgülü desteklenir (örn. 3,14). En az 2 değer gerekir.
%
0 ile 100 arasında bir değer girin. Örn. 25 → Q1, 50 → medyan, 90 → P90.

Formül

Sıra = (p / 100) × (n − 1)   [veri küçükten büyüğe sıralı, indeks 0'dan başlar]
P(p) = x[⌊Sıra⌋] + kesir × (x[⌊Sıra⌋ + 1] − x[⌊Sıra⌋])
Yüzdelik konum = (değerin altında kalan veri sayısı / n) × 100

Bu araç doğrusal enterpolasyonlu R-7 yöntemini kullanır (Excel PERCENTILE.INC ile aynı). Farklı kaynaklar farklı yüzdelik tanımları kullanabildiğinden küçük veri setlerinde sonuçlar yönteme göre biraz değişebilir; bu bir hata değildir.

Nasıl Hesaplanır?

  1. Veri değerlerinizi kutuya yapıştırın — virgül, boşluk veya satır sonu ile ayrılabilir.
  2. Hesaplama yönünü seçin: p yüzdeliğine düşen değeri mi, bir değerin yüzdelik konumunu mu arıyorsunuz?
  3. İlk seçenekte p'yi (0–100), ikincisinde konumunu merak ettiğiniz değeri girin.
  4. Sonuç bölümünde yüzdelik değeri veya konumu, çeyreklerle birlikte inceleyin.
  5. Yüzdelik eğrisi grafiği, verinizin P0'dan P100'e dağılımını gösterir.

Örnek Hesaplamalar

90. yüzdeliğe düşen puan

10 kişilik sınıfın puanlarında 90. yüzdelik, sıralı verinin 85,00 ile 90,00 arasındaki noktasına doğrusal aradeğerlemeyle düşer: P90 = 85,50. Yani puanların %90'ı 85,50 değerinin altında ya da ona eşittir; medyan ise 72,00'dir.

P90 — 90. yüzdelik değeri: 85,50 · Minimum (P0): 55,00 · 1. çeyrek (Q1 = P25): 63,50

Sınav puanının sınıftaki konumu

Puanı 77 olan bir öğrencinin altında 10 puandan 6'sı kalır: yüzdelik konumu %60'tır, yani sınıfın %60'ından yüksektir. Eşit olan 1 ve üstündeki 3 puanla birlikte ilk %40'lık dilimde yer alır.

Yüzdelik konum (altında kalan oran): %60 · Üstten dilim: İlk %40 · Altında kalan veri sayısı: 6

P25 ile ilk çeyreği bulma

10, 20, 30, 40, 50 verisinde 25. yüzdelik doğrudan bir gözleme denk gelir: P25 = 20,00 bulunur ve bu değer aynı zamanda 1. çeyrektir (Q1). Medyan 30,00, üçüncü çeyrek 40,00 çıkar.

P25 — 25. yüzdelik değeri: 20,00 · Minimum (P0): 10,00 · 1. çeyrek (Q1 = P25): 20,00

Sıkça Sorulan Sorular

Yüzdelik (persentil) ne anlama gelir?
p. yüzdelik, verilerin yaklaşık %p'sinin altında kaldığı değerdir. Örneğin boy ölçümünde 90. persentildeki bir çocuk, yaşıtlarının %90'ından uzundur. P25, P50 ve P75 sırasıyla 1. çeyrek, medyan ve 3. çeyrek olarak da bilinir.
YKS'deki yüzdelik dilim ile aynı şey mi?
Yakın ama yönü terstir. YKS'de yüzdelik dilim üstten sayılır: %1'lik dilim, en yüksek puanlı %1'in içinde olmak demektir. Bu araçtaki "Üstten dilim" satırı tam bu mantıkla çalışır: değere eşit ve üstündeki verilerin oranını verir. "Yüzdelik konum" ise alttan sayar, yani grubun yüzde kaçından yüksek olduğunuzu gösterir.
Bu araç hangi yüzdelik yöntemini kullanıyor?
Doğrusal enterpolasyonlu R-7 yöntemi kullanılır; Excel'in PERCENTILE.INC ve Google E-Tablolar'ın PERCENTILE fonksiyonlarıyla birebir aynı sonucu verir. NumPy'ın varsayılanı da budur. SPSS gibi bazı yazılımlar farklı (R-6) yöntem kullandığından küçük farklar görülebilir.
Girdiğim değer veri setinde yoksa konumu hesaplanabilir mi?
Evet. Yüzdelik konum, değerin altında kalan veri sayısının toplam veri sayısına oranıdır; değerin kendisinin veride bulunması gerekmez. Örneğin verinizde 70 ve 74 varsa, 72 için de altında kalan oran hesaplanır. Veri aralığının tamamen dışındaki değerlerde araç sizi ayrıca uyarır.
P50 neden medyanla aynı çıkıyor?
Tanım gereği 50. yüzdelik medyandır: verilerin yarısı altında, yarısı üstünde kalır. Aynı şekilde P25 = Q1 ve P75 = Q3'tür. Bu yüzden yüzdelikler, çeyreklerin genelleştirilmiş halidir ve kutu grafiklerinin temelini oluşturur.
Küçük veri setlerinde yüzdelik hesaplamak anlamlı mı?
Dikkatli yorumlamak koşuluyla evet. 5-10 gözlemli bir sette P90 gibi uç yüzdelikler büyük ölçüde enterpolasyona dayanır ve yönteme göre değişir. Uç yüzdelikleri (P5, P95, P99) güvenilir raporlamak için en az 20-30, tercihen 100'ün üzerinde gözlem önerilir.